KAFA TRAVMASI - BEYİN SARSINTISI

TANIMI: Muhtemel şuur kaybı dahil, beyinde olu­şan şiddetli bir sarsıntı veya şok nedeni ile, beyin fonksiyonlarında oluşan ani değişiklik.

ETKİLENEN VÜCUT PARÇALARI

• Kafa.

• Kafatası.

• Beyin.

BELİRTİ VE BULGULAR

Hafif sarsıntılar:

• Geçici olarak şuur kaybı. » Hafıza kaybı.

• Ruhsal dengesizlik.

Ağır sarsıntılar:

• Uzun süren şuur kaybı.

• Gözbebeklerinin büyümesi.

• Solunumda değişiklik.

• Bulanık görme.

• Denge bozukluğu.

• Hafıza kaybı.

NEDENLERİ: Kafaya etkileyen bir darbe.

SAKATLIK RİSKİNİN ARTMASI

• Temas gerektiren sporlar.

• Düşme riskinin olduğu aktiviteler.

• Otomobil, motosiklet veya bisiklet yarışları.

NASIL ÖNLENİR: Kafa sakatlığı olasılığı olan tüm faaliyetlerde kask kullanmak.

BEKLENTİLER

DOĞRU SAĞLIK BAKIMI

• Doktor teşhisi ve bakımı.

• Ciddi beyin sarsıntılarında hastane bakımı.

• Hastane bakımı gerektirmeyen durumlarda evde bakım.

TANI YÖNTEMLERİ

• Kişisel olarak gözlemlenen belirtiler.

• Medikal özgeçmiş ve doktor kontrolü. Sakatlığın gerçek boyutları 48-72 saat süreyle belli olmayabilir.

• Kafatası kırılmalarını ve yumuşak dokularda olu­şan sakatlığı tespit edebilmek için röntgen çekilmesi.

• Kafa için ÇAT taraması, (bak. Sözlük)

• Kan ve beyin omurilik sıvısının laboratuar tahlille­ri.

POTANSİYEL KOMPLİKASYONLAR

• Sakatlığın boyutlarına göre, kalıcı beyin sakatlığı. Tekrarlanan sakatlıklar sonucu konuşma bozukluğu, yavaş hareket etme, yavaş düşünme ve sürekli titre­me (tremor) durumları oluşabilir.

• Aşırı beyin kanaması, beyine baskı yapan pıhtı oluşturabilir.

• Darbe yerinde deri açılması varsa, enfeksiyon ola­sılığı.

• Sarsıntı sonrası sendromu - ilk 6 ayda gözlemlenen sık baş ağrıları, hafıza kaybı, ruhsal değişmeler, şa­şırmalar ve kişilik değişimleri.

• Aktivitelere kısa sürede tekrar başlama, kafa sakat­lıklarının tekrarlanması ve bunun sonucu olarak kalı­cı bir sakatlığın oluşma riski artar.

MUHTEMEL SONUÇ: Erken teşhis ve tedavi ile tamamen iyileşme mümkündür. Komplikasyonlar hayati tehlike arz edici veya kalıcı beyin sakatlığına neden olabilir.

TEDAVİ YÖNTEMİ

İLK YARDIM

• Kafatasındaki yaralanmalardan oluşan kan akışının durdurulmasında buz yardımcı olur. Buz parçaların­dan hazırlayacağınız bir buz torbasını, sakatlık böl­gesine koyacağınız bir havlu üzerine koyunuz. Bu te­daviyi 20 dakika uygulayınız ve 10 dakika bekleyi­niz. Bu tedaviyi ilk 24-48 saat içinde sürekli tekrar­layınız.

• Kafa, kalp seviyesinin üzerine gelecek şekilde ha­fifçe oturarak şişliği ve sıvı birikimini engellemeye çalışınız.

TEDAVİNİN DEVAMI: Sakatlığın boyutları dik­katli bir inceleme ve doğru teşhis ile belirlenebilir. Doktor muayenesinden sonra hasta eve gönderilebi­lir. Fakat yanında sürekli olarak birisinin bulunup, ciddi sakatlık belirtileri için gözlemler yapması ge­reklidir. Daha sonra ciddi belirtiler ortaya çıkabilirse de, sakatlık sonrası ilk 24 saat çok önemlidir. Eğer hastayı gözlemliyorsanız, ilk 24 saat her saat başı hastayı uyandırınız. Eğer hastayı uyandıramıyorsanız veya kaldıramıyorsanız, hemen doktora haber veri­niz. Aynı zamanda aşağıdaki belirtiler oluştuğunda, yine doktora haber veriniz:

• Kusma.

• Her iki taraftaki el ve kollan doğru olarak kullana­mama.

• 37.8 üzerinde oluşan ateş.

• Ense sertliği.

• Titremeler.

• Eşit olmayan büyüklükte ve şekilde olan gözbebekleri.

• Sakatlıktan sonra 4 saatten fazla süren baş ağrısı.

• Bilinç bulanıklığı.

İLAÇ

Sakatlığın boyutları teşhis edilinceye kadar, asetaminofen içeren ilaç dışında herhangi bir ilacı kullanma­yınız.

AKTİVİTE: Doktor, beyin sakatlığı ihtimalinin kalmadığını belirleyinceye kadar yatakta istirahat ediniz. Daha sonra sakatlık belirtileri azaldıktan son­ra normal aktivitelerinize yavaşça başlayabilirsiniz.

DİYET: Sakatlık tehlikesi geçinceye kadar tama­men sıvılardan oluşan bir diyet uygulayınız.

REHABİLİTASYON: Beyin sakatlığı olasılığına göre değişir. Doktorunuz ile görüşün.