|
EL KIRIĞI - KARPAL
GENEL BİLGİLER
TANIMI: El kemiklerinin herhangi birinde oluşan tam veya kısmi kırık.
ETKİLENEN VÜCUT PARÇALARI
El kemiklerinden herhangi birisi, fakat en sık olarak naviküler kemik. El bileği eklemi. El ile parmaklar arasındaki eklemlerden herhangi birisi. Sakatlık bölgesindeki kemikleri saran periost, sinirler, tendonlar ve kan damarları gibi yumuşak dokular.
BELİRTİ VE BULGULAR Kırılma bölgesinde oluşan dayanılmaz ağrı. Kırık bölgesini saran yumuşak dokuların şişmesi. Eğer kemik kırılması tam ise ve parçalar arasında aralık oluşmuş ise, gözle görülebilen bir deformite. Kırılan bölgede dokunmaya karşı hassasiyet. Eğer kan akışı engellenmiş ise, kırılan yerin ilerisinde oluşan duyarsızlık ve soğukluk.
NEDENLERİ: Kemiğe yapılan direkt bir darbe veya kemiğe uygulanan endirekt stres. Endirekt stres elin dönmesinden veya şiddetli bir kas kasılmasından oluşabilir. SAKATLIK RİSKİNİN ARTMASI Özellikle boks gibi, temas gerektiren sporlar. Özellikle osteoporoz gibi kemik veya eklem hastalığı geçmişi olma. Yetersiz beslenme, özellikle kalsiyum eksikliği. Cerrahi ve/veya anestezi gerektiğinde, cerrahi risk, sigara, kas gevşeticiler, uyuşturucu ilaçlar, uyku ilaçları, insülin, sakinleştiriciler, beta-adrenerjik blokla-yıcılar veya kortikosteroidlerden dolayı artar.
NASIL ÖNLENİR El sakatlıklarını önleyici malzemeler kullanarak. Daha önceden oluşmuş el sakatlıklarınız varsa, temas gerektiren sporları yaparken eli bandajlama veya pedler ile koruyucu önlemler alarak.
BEKLENTİLER DOĞRU SAĞLIK BAKIMI Kırılan kemikleri yerine getirmeyi ve bölgenin hareketsizliğini içeren doktor tedavisi. Kırılan kemikleri tekrar eski durumuna getirmek için gerekli cerrahi. Rehabilitasyon sırasında kişisel bakım.
TANI YÖNTEMLERİ Kendi gözlemlediğiniz belirtiler. Medikal özgeçmiş ve bir doktor kontrolü. Sakatlığı tam olarak teşhis etmek için sakatlık bölgesiyle beraber üst ve alt taraflarının röntgeninin çekilmesi. İlk röntgenler negatif ve ağrılar devam ediyorsa, sakatlıktan 2 hafta sonra tekrar röntgen çekilmesi gerekir. Röntgenlerde belli olmuyorsa, kırık oluştuğunu teyit etmek için Technetium kemik taraması yapılmalıdır.
POTANSİYEL KOMPLİKASYONLAR Sakatlık sırasında: Kırılmanın, el bileği incinmesi olarak teşhis edilmesi ve doğru tedavide geç kalınması. Şok. Sakatlanan bölgedeki veya yakınında olan sinirler, bağlar, tendonlar, kan damarları veya bağ dokularda oluşan baskı.
Tedavi veya cerrahiden sonra: Kemiklerin kaynamaması veya kaynamada gecikme. Sakatlanan bölgeye kan akışının kısıtlanması sonucu kemik hücrelerinin ölümü (avasküler nekroz). Çocuklarda normal kemik büyümesinin durması. Eğer cerrahi gerekliyse veya sakatlanma sırasında deri yırtılmışsa, enfeksiyon oluşması. Sakatlanan kemiklerin kısalması. El sakatlıklarının tekrarlanma eğilimi. Sakatlığın bir kaç kere tekrarlanmasından dolayı oluşan instabil veya artritik parmak eklemleri. Aktivitelere kısa sürede dönmeden dolayı uzayan iyileşme süreci. Alçıya alınmadan dolayı oluşabilen problemler. Ek 2'ye bakınız.
MUHTEMEL SONUÇ: Herhangi bir kırığın tam olarak ne kadar sürede iyileşeceğini tahmin etmek imkansızdır. Yaş, cinsiyet, daha önceki genel sağlık durumu bu süreci etkileyen faktörlerdir. Bu sakatlık için iyileşme süreci, kırılan kemiğe göre, ortalama 2-4 aydır. Naviküler kemiğin iyileşme süreci 4 aydır. Kırılma bölgesinde bir oynama olmadığında, ve röntgen kemiklerin tam olarak kaynadığını gösterdiğinde iyileşme tamamlanmıştır. TEDAVİ YÖNTEMİ İLK YARDIM Hastayı acile veya doktora götürmeden önce, elini ve el bileğini desteklenmiş splint veya askı ile stabilize ediniz. Şok olasılığını azaltmak için, hastayı battaniye veya benzeri örtüler ile sararak sıcak tutunuz. R.l.C.E (Rest=dinlenme, Ice=buz, C=kompresyon ve E=elevasyon (yükseltme) protokolüne uyunuz . Doktor kırılan el kemiğini mümkünse cerrahi müdahale olmadan, fakat gerektiğinde cerrahi ile birleştirecektir. Bu işlem hemen yapılmalıdır. Ayrılma olayından sonra 6 saat içinde manipülasyon yapılmalıdır. Daha sonra, kanama ve vücut sıvılarının akması hastanın şok geçirmesine neden olabilir. Aynı zamanda bir çok doku elastikiyetini kaybederek normal durumuna dönmekte zorlanabilir.
TEDAVİNİN DEVAMI Elin hareketsizliği önemlidir. Sakatlanan yerin üst ve alt tarafındaki eklemlerin etrafına splint koyarak veya alçıya alarak hareketsizlik sağlanabilir. Alçı alındıktan sonra, elin bandajlanarak korunmaya ihtiyacı vardır. 96 saatten sonra yapılacak ısı tedavisi bölgeye olan kan dolaşımını arttıracak, iyileşmeyi hızlandıracaktır. Isı lambası ve ısı pedleri alçıyı penetre edebilir. Alçı alındıktan sonra her gün 3-4 kez, 15 dakika süre ile buz masajı uygulayınız. Bir buz parçası ile sakatlanan bölgenin üzerinde dairesel bir şekilde masaj uygulayınız. Bu masajı, antrenmanlar veya müsabakalardan 10 dakika önce de uygulayınız. Eğer daha iyi hissediyorsanız, buz yerine ısı tedavisi uygulayınız. Sakatlık bölgesine, sıcaklık lambası, sıcak suya batırılmış havlu, sıcak suya girme, sıcak duş, ısı pedleri veya ısı veren kremler uygulayabilirsiniz. Eğer mümkünse, girdap banyosu tedavisi uygulayınız.
İLAÇ - Doktorunuz: AKTİVİTE Hareketsizleştirilmeyen diğer kaslarınızı hareket ettiriniz. Kasların hareket için kasılmaları kırık noktalarının yerleşimini ve iyileşmesini hızlandırır. Tedavi sonunda normal aktivitelerinize yavaşça başlayınız. Doktor izninden sonra rehabilitasyona başlayabilirsiniz.
DİYET İyileşme sürecinde yediğiniz yemek miktarını yaptığınız fiziksel aktiviteye göre dengeleyiniz. İyi bir sağlık ve tedavi için gerekli olan enerji, protein, vitamin, mineral ve lif ihtiyacınızı farklı yiyecekler yiyerek karşılayınız.
REHABİLİTASYON
|
