     |
| Çocuklara Okuma Alışkanlığı Nasıl Kazandırılır? |
| Eğitim - Eğitim |
|
Çocukların ilk alışkanlıklarını kazandığı ve ilk öğrendiklerinin ailede gerçekleştiği düşünülürse çocuğun önünde ebeveynlerin sergilemiş olduğu tutum ve davranışlar, ileride çocuğun okuma alışkanlığını önemli ölçüde etkiler.
Okumayan, çocuklarının okumasına destek olmayan ebeveynlerin çocuklarının gerçek anlamda okuma alışkanlığına sahip olması beklenemez. Aksine ebeveynin bu konuda çocuğuna karşı göstereceği ilgi ve vereceği destek çocuğun okuma eğiliminin sürekli, düzenli biçimde ve eleştirel bir içerikte gerşekleşmesini, sağlayacaktır. ""Çocukların aile üyeleriyle olan ilşkileri, diğer bireylere , nesnelere ve tüm yaşama karşı aldığı tavırların, benimsediği tutum ve davranışların temelini oluşturur"" (Yavuzer 2002 : 132). Ayrıca ebeveynlerin eğitim düzeyi, mesleği ve ekonomik düzeyi bu alışkanlıkların kazandırılmasında etkilidir.
Çocuklara okuma alışkanlığının kazandırılması için anne-babalara önemli görevler düşmektedir.
Bu alışkanlığı kazandırmak için Küçük yaşlarda, çocuğa özel zaman ayırarak, onun ilgi düzeyi ve yaşına uygun öykü, masal kitaplarını okuyarak temeller atılabilir.
Evde hem aile fertlerinin hemde çocukların ulaşabileceği bir yere farklı türde kitapları içeren bir kitap köşesi oluşturulabilir. Eğer evde sürekli televizyon seyredilip hiç kitap okunmuyorsa çocuklarında kitap okumasını beklemek gerçekçi olmaz.
Kitaplar çocukların ilgi alanlarına göre ve çocukla birlikte seçilmelidir.-Anne babalar, çocukla birlikte alışverişe veya gezmeye gittiklerinde, bir kitapçıya ya da kitap-dergi reyonuna uğramayı ihmal etmemelidirler.
Kitap okuma alışkanlığının kazanılmasında kütüphane kullanımının etkisi büyüktür. Bu nedenle çocuklar için çevre kütüphanelerin tanıtılmasına yönelik gezilerin yanında okul kütüphanesinin aktif kullanımı için yönlendirilmeleri gerekir.
Anne babaların ödül listesinde mutlaka kitap olmalıdır.-Çocuğu sürekli okuması yönünde uyarmak yerine, kitap okuduğunda onu destekleyerek motive etmek daha doğru olur.
Yaşına uygun bir dergiye abone olması ya da düzenli bir şekilde takip etmesi için yol gösterilebilir. Bu konuda araştırmaları bulunan Baumberger’in (Baumberger 1990 : 45) ebeveynlere önerileri ise aşağıda sıralanmıştır ;
Ebeveynler çocuklarına yüksek sesle ve sıkça hikayeler okuyabilir ve anlatabilirler.
Çocukların gereksinimleri ve yaşına göre ebeveynler evlerinde kitaplık oluşturabilirler.
Ebeveynler ailece belli zamanlarda, belli bir sürenin okumaya ayrılmasını sağlayabilirler
Ebeveynler çocuklarına okudukları şeylerin önemini anlatabilirler
Ebeveynler, çocuklarını verdikleri harçlıkların bir kısmını kitap almak için harcaması konusunda eğitebilirler.
Çocukların okuma alışkanlığı kazanmasında aileden sonra öğretmenlerin de çok önemli rolleri vardır. Öncelikle iyi bir okuyucu olarak öğrencilere örnek olan öğretmenler aynı zamanda temel okuryazarlığın okuma alışkanlığına dönüşmemesi halinde bir anlam ifade etmediğini, kitap okumanın öğrenim sürecicinin bir parçası olduğunu ve yaşam boyu sürmesi gerektiğini öğrencilere sürekli ifade ederler.
Ayrıca öğretmenler bu konuyla ilgili çeşitli faaliyetlerde bulunurlar; İlk öğretimin ilk sınıflarında sınıf kitaplıkları oluştururlar. Sınıf panosunda öncelikli okunması gereken kitaplar sergiler ve öğrencilerin kitapla iç içe olmaları sağlarlar.
Sınıf öğretmenleri imkan varsa okul kütüphanesinde yoksa sınıf içinde serbest okuma saatleri düzenleyerek, çocukların kendi seçtiği kaynakları okuması için ortam hazırlarlar.
Okulda kitap okumanın önemini anlatan bir duvar gazetesi oluşturup, öğrencilerin okudukları kitaplarla ilgili yazıları bu gazetede sorgularlar.
Velilerle görüşmeler yaparak onları çocuklarına okuma alışkanlığı kazandırabilmeleri için neler yapmaları gerektiği konusunda bilgilendirirler.
Öğrencilerin sırf roman hikaye türü kitaplar değil, biyografi, gezi, hatıra, kişisel gelişim, araştırma vb. kitaplara da yönelmesini sağlarlar.
Öğrencileri okul kütüphanesini kullanmaları için yönlendirilebilir ve birlikte çevre kütüphanelere geziler düzenleyerek çocuklara kütüphane kullanma alışkanlığı kazandırırlar.
Çocuklara okuma alışkanlığı kazandırılması konusunda Prof. Dr. Bülent Yılmaz’ın dikkat çektiği dört nokta vardır ;
Çocukluk dönemi kişiliğin oluştuğu dönemdir
Okuma, sağlıklı ve gelişmiş bir kişiliğin temel taşlarından birisidir.
Ebeveyn ve öğretmen, çocuğa okuma alışkanlığı kazandırma ve geliştirmede doğrudan sorumlu kişilerdir.
Okuma alışkanlığı, ancak çocukluk döneminde kazanılır. Bu dört noktanın bilincine varılması, çocukların okuma alışkanlığı kazanmasına etki eder. Genel olarak ebeveynin çocuğuna göstereceği ilgi ve vereceği destek çocukların bu gün ve gelecekte okuyan ve ne istediğini bilen bireyler olmasını sağlayacaktır.
Çocuklarımıza Okuma Alışkanlığını Nasıl Kazandırabiliriz? Milletçe okuma alışkanlığımızın istenen düzeyde olmamasının sebeplerinden biri de ailede bu kültürü çocuklara aşılayamayışımızdır. Bu konudaki dertlerinizi paylaşmak ve çocuklarımıza okuma alışkanlığını kazandırabilmek için yardımcı olmaya karar verdim.
Kitap okuma alışkanlığının temelleri, ailede atılmaktadır. Çocuğumuzun okumayı sevmesi için, anne babası olarak çocuğumuza kısa hikâyeler, masallar ve ilgi çekici bölümler okumalısınız. Böylece kitaba karşı ilgi uyandırmaya başlamalısınız. Her akşam, çocuklarımıza yarım saat kitap okuyabilmelisiniz. Evinizde, çocuğumuza ait küçük bir kitaplık oluşturmalısınız. Bu, hem çocuğumuzun kişiliğinin gelişmesine hem de kitaba ilgisinin artmasına yardımcı olur.
Çocuğumuz okumaya başladıktan sonra hem etkinlikleri değişir hem de artar. Okumayı yeni öğrenen bir çocuk için her yazılı metin ilgi çekicidir. Öğretmeninin, çocuğumuzun okumaya karşı olan ilgisini iyi değerlendirebilmesi, çocuğumuzu, hoşlanacağı kitaplara karşı yönlendirebilmesi önemlidir. Bu konuda yapılacak ilk iş öğretmen veli görüşmesidir. Bu görüşmede çocuğumuzun kitap konusundaki eğilimi görüşülüp bir sonuca bağlanmalıdır. Unutulmamalıdır ki her çocuğun ayrı bir dünyası vardır. Bu farklılık belirlenmeden, kitap okumayla ilgili çalışmalar sonuçsuz kalabilir.
Her yaş grubunun okuyacağı kitaplarda fiziksel ve görsel bazı özellikler bulunmalıdır. Yazının puntoları, karakteri, resimlerin canlılığı; çocuğun psikolojik ve fiziksel gelişme evrelerine uygun olmalıdır. Okunacak kitaplarda içerik de önemlidir. Ailelerin eğiliminden ziyade, çocukların gelişimine uygun kitaplar seçilmelidir. Bu konuda benim elimde bazı çalışmalar bulunmaktadır. Bu çalışma tavsiyeli ve yaş gruplarına uygun kitapların kısa özetinden oluşmaktadır. Öğretmenleri olarak, tavsiye ettiğim kitapları okuyor ve inceliyorum. Bu hazırlıkları yapıldığından, tavsiye edilecek kitaplar konusunda sıkıntı çekilmeyeceğini umuyorum.
Kitap okuma alışkanlığı konusunda diğer bir temel nokta örnek olma meselesidir. Çocuğa rehber olma durumunda olan bizler; öğretmenleri, anne, baba, abla, ağabey vb. kitap okumaya zaman ayırmalıyız. Evde çocuklarla birlikte kitap okumalıyız. Bunun belli bir saati olabilir. O saatte herkes kitap okumalıdır. Veya günlük okuma limiti belirlenip, o kadar kitap okunabilir. Bütün akşamlar, ailece televizyon karşısında geçiriliyorsa, çocuğa okuma alışkanlığı kazandırma konusunda sıkıntı yaşanacaktır.
Okulda, çocuk için örnek alınacak ilk kişi öğretmendir. Ben Öğretmeni olarak okuma konusunda çocuğa örnek olmaya çalışıyorum. Türkçe dersinin bir saatini okumaya ayırıyorum. Bütün sınıf o saatte hep birlikte kitap okuyoruz. Bu okuma saatlerinde sınıfımızda ve bende olan kitaplardan yararlanılmaktadır. Öğretmeni olarak tanıtıcı mahiyette, tavsiye edebileceğim kitaplardan veya dergilerden bazı bölümler okuyarak ilgi uyandırmaya çalışıyorum. Basit bir tablo düzenleyerek çocukların; haftalık, aylık ve yıllık kitap okumalarını kontrol ve takip etmekteyim. Böylece çocukların ilgi gösterdikleri kitapları da belirlemiş oluyorum. En çok kitap okuyan öğrenciye, kitap hediye ediyorum. Bu ödülü Sınıfımızda ilk olarak Esra ÇETİN kazandı tebrik ediyor ve yanaklarından öpüyorum. Başarılarının da devamını diliyorum.
Öğrencinin gerçekten okuyup okumadığını kontrol için gerekirse sınıfta, okunan ve eve okuması için verilen kitapları anlattırıyorum. Veya kısa bir tanıtım yazısı yazdırıyorum. Öğrenci, kitabı okurken nelere dikkat edeceğini bilmelidir. Bu konuda öğretmeni olarak yol göstermeye çalışıyorum ve bunun önemini de çok iyi biliyorum. Sınıf kitaplığı okuma konusunda en etkin araçlardır. Sınıf ve okul kitaplığının yeterliliği konusunda olumlu bir şey söylemek zordur. Sınıfımızda öğrenci seviyelerine uygun bir kitap seti bulunmaktadır. Kitap fuarları veya kitap sergileri çocuklarla birlikte gezilebilecek en önemli yerlerdendir. Eğer fuarlara gidemiyorsanız kitapçıları gezebilirsiniz. Bazı ön bilgiler verildikten sonra kitap seçimini çocukların kendilerine yaptırmalısınız. Çocuk için özel olan doğum günü vb. özel günlerde çocuğa kitap hediye etmelisiniz veya yakınlarınıza ettirmelisiniz.
Unutulmamalıdır ki çocuklarımız, işimizden, aşımızdan, eğlencemizden çok daha değerlidir.
İnsan için ne önemli burada. Makam mı, ev mi araba mı?... Çocukların sadece maddi tarafını düşünmek yani midesini düşünerek hareket etmek, kalbini, ruhunu, aklını midesine yedirmek gibidir, o yüzden onların manevi taraflarına önem vermeliyiz ki ileride millet , vatan, aile, anne-baba gibi değerlerin anlamını öğrensin ve ona göre hareket etsin ki sizlere mutluluk ve sevinç kaynağı olsun.
Sayın veliler unutmayınız ki çocuğunuza değer vermek onu sadece el üstünde tutmakla, her dediğini yapmakla, onları hazıra alıştırmakla olmaz. Onun gelişebilmesi için kendilerine güvenmelerini, okumaya&araştırmaya yönlendirmenizi ve kendi başlarına bir şeyler yaptıklarını onlara göstermeniz de gerekir. Bu konuyla ilgili her türlü yardıma hazır olduğumu, sizlerden gelecek olan her türlü önerileri de açık olduğumu ve değerlendireceğimi bilmemizi istiyor. Sevgi ve saygılarımı sunuyorum. İzzet DOĞAN (Sınıf Öğretmeni). |
